برسی دعای ششم صحفیه سجادیه

ا

الْحَمْدُ لِلّهِ الّذِي خَلَقَ اللّيْلَ وَ النّهَارَ بِقُوّتِه، وَ مَيّزَ بَيْنَهُمَا بِقُدْرَتِه ، وَ جَعَلَ لِكُلّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا حَدّاً مَحْدُوداً، وَ أَمَداً مَمْدُوداً، يُولِجُ كُلّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا فِي صَاحِبِهِ، وَ يُولِجُ صَاحِبَهُ فِيهِ بِتَقْدِيرٍ مِنْهُ لِلْعِبَادِ فِيمَا يَغْذُوهُمْ بِهِ، وَ يُنْشِئُهُمْ عَلَيْهِ، فَخَلَقَ لَهُمُ اللّيْلَ لِيَسْكُنُوا فِيهِ مِنْ حَرَكَاتِ التّعَبِ وَ نَهَضَاتِ النّصَبِ، وَ جَعَلَهُ لِبَاساً لِيَلْبَسُوا مِنْ رَاحَتِهِ وَ مَنَامِهِ، فَيَكُونَ ذَلِكَ، لهُمْ جَمَاماً وَ قُوّةً، وَ لِيَنَالُوا بِهِ لَذّةً وَ شَهْوَة»

فواید تعدد فصول و خواص شب:

امام سجاد علیه السلام در این فراز از دعا فرمود: « وَ جَعَلَ لِكُلّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا حَدّاً مَحْدُوداً، وَ أَمَداً مَمْدُوداً،» و برای هر یک از شب و روز حد و مدت معینیقرار داد یعنی تنظیم حرکات و گردش افلاک بر حسب شرایط زندگی ادمی است. اگر شب طولانی تر می بود خستگی آور می شد چنان که اگر روز نیز طولانی تر می شد انسان فوق توان خود تلاش می کرد و در این صورت برای بقای نوع زیان بار بود و لذا هر یک از شب و روز را محدود و از همدیگر متمایز کرد. گذشته از آن که در این تنوع ها و پدیده ها اسرار و حکمت های مهم دیگری نهفته است که باید فکر کرد و بهره برد.

با اشاره به همین حکمت امام معصوم علیه السلام در ادامه می فرماید: « يُولِجُ كُلّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا فِي صَاحِبِهِ، وَ يُولِجُ صَاحِبَهُ فِيهِ بِتَقْدِيرٍ مِنْهُ لِلْعِبَادِ فِيمَا يَغْذُوهُمْ بِهِ، وَ يُنْشِئُهُمْ عَلَيْهِ،

یعنی در تمام طول سال شب و روز گاهی کوتاه و گاهی ممتد می شود و پیوسته در این نوسان هر یک با حساب دقیقی به جای دیگری گمارده می شود و در این شب و روز بسیاری از امور بندگان تقدیر و اندازه گیری شده و پرورش بندگان نیز انجام می پذیرد.

آن چه از جمله های اخیر امام در این فراز از دعا به دست می اید آن است که خلقت شب و روز و کوتاه شدن شب و ممتد گردیدن آن و یا بالعکس در موجود شدن و روزی گرفتن بندگان تاثیر تمام دارد. خداوند متعال می فرماید: «وَ قَدَّرَ فيها أَقْواتَها في أَرْبَعَةِ أَيَّام» )فصلت، 10 (خداوند روزی مخلوقات را در چهار دوره که فصول اربعه است تقدیر فرمود.

در این فصول چهارگانه، گاهی قوس شب از دو طرف روز را پیوسته می کاهد تا این که به کوتاه ترین زمان خود می رسد و گاهی قوس روز از دو طرف شب را احاطه کرده و از آن می کاهد و این جریان با حرکات شمالی و جنوبی خورشید انجام می گیرد و در هریک از رفت و برگشت خورشید دو فصل طی می شود که در مجموع رفت و برگشت شمالی و جنوبی آن چهار فعل بر حسب آن چه ظاهر محسوس است انجام می پذیرد و این فرمایش امام سجاد علیه السلام « يُولِجُ كُلّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا فِي صَاحِبِهِ،» تا آن جا که می فرماید: « فِيهِ بِتَقْدِيرٍ مِنْهُ لِلْعِبَادِ فِيمَا يَغْذُوهُمْ بِهِ، وَ يُنْشِئُهُمْ عَلَيْهِ، »برگرفته از مضمون همین آیه شریفه است.

در حقیقت اندازه گیری روز و شب و پرورش بندگان در این چهار فصل انجام می گیرد و فراز اخیر دعا به طرز جالبی جریان پرورش انسان ها را به تصویر فرموده است:

«، فَخَلَقَ لَهُمُ اللّيْلَ لِيَسْكُنُوا فِيهِ مِنْ حَرَكَاتِ التّعَبِ وَ نَهَضَاتِ النّصَبِ، وَ جَعَلَهُ لِبَاساً لِيَلْبَسُوا مِنْ رَاحَتِهِ وَ مَنَامِهِ، فَيَكُونَ ذَلِكَ، لهُمْ جَمَاماً وَ قُوّةً، وَ لِيَنَالُوا بِهِ لَذّةً وَ شَهْوَة»

این قسمت از دعا در خواص شب است و فراز قبل مربوط به اختلاف زمان در شب و روز می باشد.

امام علیه السلام به چند مورد از ویژگی های شب که از مهم ترین مسائل در زندگی بشر می باشد اشاره می فرماید که هر یک را برای حیات بشری ضروری می داند.

1-شب انسان را از جنب و جوش های خسته کننده و دشواری های روز آرامش می بخشد.

2-گویی شب لباسی از آرامش به انسان ها می پوشاند که آسایش پیدا کنند و نیروی از دست رفته را مجددا باز یابند و نیز در پناه آن خوشی و لذت در کام آنان فرو ریزد. آیه شریفه نیز که که می فرماید:

«وَ هُوَ الَّذي جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ لِباسا»[1]) فرقان، 47 (؛ «و او است خدایی که شب را لباس و مایه پوشش شما قرار داد.»

شب را به دلیل تاریکی آن به لباس تشبیه نموده است که خود نوعی پوشش دارای آرامش و لذت است.

نکته دیگر ان که کلمه شهوت در این فراز به معنای غرایز جنسی نیست بلکه مراد هر گونه میل و رغبتی است که طبع انسان به آن علاقه مند است.

برسی دعای ششم صحفیه سجادیه...