دعای ششم صحیفه سجادیه: (دعا هنگام صبح و شام)(قسمت دوم)

وخَلَقَ لَهُمُ النّهَارَ مُبْصِراً لِيَبْتَغُوا فِيهِ مِنْ فَضْلِهِ، وَ لِيَتَسَبّبُوا إِلَى رِزْقِهِ، وَ يَسْرَحُوا فِي أَرْضِهِ، طَلَباً لِمَا فِيهِ نَيْلُ الْعَاجِلِ مِنْ دُنْيَاهُمْ، وَ دَرَكُ الْ آجِلِ فِي أُخْرَاهُمْ

�و روز را برای ایشان روشن افرید تا از روشنایی آن استفاده کنند و در زمین گردش نموده و در جست و جوی فضل و احسان خدا برآیند و در تامین دنیا و آخرت خود بکوشند.

منافع و فرآورده ها، تفضل الهی

این فراز از دعا اشاره به آیه شریفه زیر و در بردارنده نکات بسیار جالبی است که به طول اجمال به آنها اشاره می کنیم. خداوند متعال می فرماید:

�جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ لِتَسْكُنُوا فيهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ�[1]؛ �خداوند شب و روز را قرار داد تا درشب بیارامید و در روز از فضل الهی بهره برداری نمایید.�

تمام آن چه انسان در روز کسب می کند تفضلی است که خداوند به او عنایت فرموده است و هرگز نباید آن را به خود نسبت داد زیرا مثلا کشاورزی که گمان می کند رنج برده و باغ را به ثمر رسانده است باید بداند که هزاران هزار علت و سبب با یکدیگر دست به دست هم داده اند تا کم ترین و ساده ترین موجودی که مورد عنایت و توجه نیست پیدا شود، چه رسد به پیدایش یک خوشه گندم و یا یک دانه گیاهی که اگر فضل و لطف الهی نبود کشاورز نمی توانست حتی یک برگ را به دست آورد.

پی نوشت:
[1].قصص، 73

شاید بعضی گمان کنند که مثلا آزمایشگاه ها قادر به تجزیه و ترکیب هستند و چه بسا بتواند الگو برداشته و بعضی از فرآورده ها را به طور مشابه بسازند و در برابر خالقیت حضرت حق قد علم کنند اما این توهم اشتباهی بسیار روشن است زیرا اولا: ایشان الگو را از خارج برداشته اند و ثانیا: از موادی که مخلوق الهی است استفاده کرده اند و ثالثا: خواص عناصر که در ساخت و سازها نقش دارد فقط به اذن الهی پیدا شده است. در دعای سمات اشاره به همین مضمون آمده است:

�وَبِحِكْمَتِكَ الَّتِي صَنَعْتَ بِهَا الْعَجَائِبَ وَ خَلَقْتَ بِهَا الظُّلْمَةَ وَ جَعَلْتَهَا لَيْلًا وَ جَعَلْتَ اللَّيْلَ مَسْكَناً- وَ خَلَقْتَ بِهَا النُّورَ وَ جَعَلْتَهُ نَهَاراً وَ جَعَلْتَ النَّهَارَ نُشُوراً مُبْصِرا�[1]؛

�خدایا از تو درخواست می کنم به حکمت تو که عجایب و تاریکی را که سبب پیدایش شب شد با آن آفریدی و شب را موجب آرامش آدمیان قرار دادی و به حکمت خود نور را نیز خلق فرموده و آن را آماده حرکت و فعالیت انسان ها قرار دادی.�

اسلام به طور دقیق و هماهنگ با نظام تکوینی عالم زندگی طبیعی انسان ها را مورد کاوش قرار داده و با این همه به او هشدار داده که در ادامه زندگی طبیعی او گونه ای دیگر از حیات انسانی قرار دارد که در امتداد حیات طبیعی او و نامتناهی است که پیوندی ناگسستنی با حیات طبیعی او دارد.

اسلام نظام تعاون را در زندگی انسان از نظر دور نداشته و بشر را مکلف به هماهنگی با دستگاه طبیعی آفرینش کرده است به گونه ای که هرگز به کسانی که دنیا را با معیارهایش نادیده گرفته و می خواهند یک باره به سوی آخرت حرکت کنند نظر مثبت ندارد و رهبانیت و کناره گیری از مردم در زندگی اجتماعی را حرام می داند چنان که حرص زدن و فرو رفتن در دنیا و فراموش کردن آین آخرت را نیز جایز نمی داند و حریصان و بی دینان را بندگان طاغوت و شرالواب (بدترین جنبندگان)می خواند.[2]

بر این اساس از دیدگاه اسلام دنیا و آخرت هر دو مد نظر بوده و باید بدان توجه شود و اگر دین، ما را به اعتدال و صراط مستقیم دعوت نموده است معنای آن همین است و روش پیامبران علیهم اللسام در زندگی چنین بوده است.

پی نوشت:
[1].بحارالانوار، ج 87، ص97
[2].ر.ک . انفال، 22 و 55

برسی دعای ششم صحفیه سجادیه...